Roze brieven uit de Andes

De vervalsing van Tupac Amaru II

Tags: Peru, Civil Society Building
Additional tags: Peru LGBT movement

Marten van den Berge is in Peru to explore the dynamics of the LGBT movement. On this site, he regularly shares his experiences. This time, a story about Tupac Amaru, in Dutch.

De Alliance Francaise is een oase van rust aan de drukke verkeersader Avenida Arequipa in de yuppenwijk Miraflores in Lima. Gevestigd in een klassieke statige rancho, compleet met ruime patio en een pittoresk fontijntje. Naast de Franse lessen en cursussen over de Franse kunst en cultuur is er ook een klein exhibitie zaaltje, waar ruimte wordt gegeven aan alternatieve tentoonstellingen. Afgelopen dinsdag 16 juli werd er er een nieuwe exibitie geopend getiteld: De Vervalsing van Tupac Amaru II.
Tupac Amaru II: een directe afstammeling van de laatste Inca koning, die in 1742 een van de laatste massale inheemse opstanden ontketende tegen de Spaanse
overheersing in Peru. Alhoewel de opstand mislukte en Tupac Amaru II werd gevierendeeld, groeide hij uit tot een icoon voor verschillende linkse revolutionaire groeperingen in Peru. Het meest bekende voorbeeld hiervan is de beruchte MRTA , de Revolutionaire Beweging Tupac Amaru (Movimiento Revolucionario de Tupac Amaru), die tussen 1985 en 1996, net als de guerrilla groep Lichtend Pad, de revolutie wilde ontekenen in Peru.
En daar hang de linkse icoon Tupac Amaru II aan de muur van de Alliance Francaise: z’n mond koket getuit en rood geschilderd, met groene ogenschaduw boven zijn donker bruine ogen en een haardos als Marilyn Monroe onder zijn karakteristieke zwarte hoed. Op een ander schilderij kijkt hij stoer de expositiezaal in met in zijn oren twee zilveren glimmende oorbellen, gehult in een kek roze jasje met bloemetjes print. Ook andere linkse verzetshelden zoals Bolivar hebben een make-over ondergaan: zijn mond en ogen beschilderd en zijn wimpers gekruld alsof hij net uit de beautysalon komt.
Met de tentoonstelling, wil de kunstenaar Javier Vargas Sotomayo onder andere het machismo en de homofobie binnen de guerillagroep MRTA aankaarten. In het rapport van de Waarheidscommissie, die de schendingen van de mensenrechten in de periode van de guerilla onderzocht, worden tientallen misdaden tegen homo’s en travo’s in detail beschreven en wordt er geconcludeerd dat “de MRTA door middel van specifieke en gestructureerde terreur, sociale vooroordelen aanwakkerde en angst onder de bevolking verspreidde voor seksuele minderheden”.
Het beruchtste voorbeeld van de vervolging van seksuele minderheden door de guerrilla is de slachtpartij in Tarapoto in 1989. Op 21 mei van dat jaar dringen 6 leden van de MRTA een bar in het dorpje Tarapoto binnen en vermoorden 8 travestieten. Een van hen wordt teruggevonden met een briefje op zijn (haar) bebloede borst met daarop de tekst: “Zo komen flikkers aan hun eind’. Op een congres van de MRTA een paar dagen later wordt de moordpartij vergoelijkt als een daad om een einde te maken aan ‘die sociale ontmoetingsplaatsen van boeven, prostituees en homo’s die worden gebruikt om de jeugd te corruperen’.
In Peru wordt de datum van de slachting in Tarapoto nog jaarlijks door verschillende LGBT-organisaties aangegrepen om de de slachtoffers van homo-, lesbo- en transfobie te herdenken. Volgens verschillende rapporten van mensenrechtenorganisaties worden in Peru namelijk nog ieder jaar tientallen mensen vermoord vanwege hun seksuele oriëntatie of gender identiteit. Met als meest ironische voorbeeld dat begin dit jaar een transseksueel in hetzelfde Tarapoto door de burgerwacht werd gemolesteerd, waarbij de mishandeling door hen op video werd vastgelegd, bij wijze van trofee.
Ook dit jaar was er weer een herdenking van deze hatecrimes. In Lima’s drukste winkelstraat Giron de la Union staken een 50-tal activisten kaarsen aan en werden er speeches gehouden. “Ze kunnen ons niet het zwijgen op leggen” en “Ze kunnen ons niet vermoorden” werd er luid gescandeerd. In de speeches werd vooral kritiek geleverd op de huidige rechtse Peruaanse regering van president Alan Garcia die deze misdaden niet of nauwelijks onderzoekt, en in zijn algemeen niets wil weten van het waarborgen van seksuele rechten. Een bewijs dat homofobie niet eigen is aan traditioneel links, maar ook binnen (extreem) rechtse conservatieve groeperingen voorkomt. Wat dat betreft kan naast Tupac Amaru II, ook de rechtse president Alan Garcia nodig een make-over gebruiken: met een fijne roze pruik, flinke dosis lippestift en wat lagen poeder op z’n wat pafferige wangen: de Vervalsing van de President.